Fuula Jalqabaa / Bloogii / Iccitiidhaan kan dizaayiname

Iccitiidhaan kan dizaayiname: "meeshaa irratti durtiidhaan" jechuun dhugumaan maali

Garee Kensora tiin · Waxabajjii 2026 · Daqiiqaa 5 dubbisuu

Applikeeshinoota fayyaa yookiin nageenya qaamaa kamiyyuu bani, wanti tokkichi ija irraa dhokate ta'ee uumama: fakkeenya dhuunfaa ta'an amma galchite gara sarvaara dhaabbataatti ergamu. Bilbilli kee isaan fuudhuu danda'u waan hin dandeenyeef osoo hin taane, daataa kee sarvaara irratti qabachuun dhaabbatichaf mijataa waan ta'eef. Xiinxaluu salphaa, irraa daldala ijaaruu salphaa, akkasumas dhabuu salphaa.

Kun shakki qofa miti; qoratamee jira. Qorannoo JAMA Network Open keessatti maxxanfame tokko applikeeshinoota murtiin dhukkuba of-yaaddoo fi sigaaraa dhiisuu irratti sadarkaa ol'aanaa qabani 36 keessaa 29 daataa fayyadamaa Facebook yookiin Google-tti akka erganitti argame, harka walakkaa ol'aanis seeraa fi qajeelfama iccitiisummaa isaaniitiif keessatti hin beeksisne. Mozilla applikeeshinoota fayyaa sammuu beekamaa 32 ilaalte erga 2022'tti, isaan keessaa 28 irratti mallattoo dhorkaasaa "Iccitiisummaa hin qabdu" jedhu kaa'e, akkasumas boqonnaa kanaan caala kamuu caalaa hamaa akka ta'e ibse. Namoonnis kana ni miidhu: qorannoo dhukkubsattoota 1,000 irratti taasifame kan American Medical Association qopheesse keessatti, afur keessaa sadii hin caallenni daataa fayyaa isaanii iccitiisummaa irratti yaaddoo qaban jedhan, sagal keessaa sagalii ol'aanis daataa fayyaa isaanii gurguramu hin qabani jedhan.

Kensora karaa faallaadhaan ijaaramte. Odeeffannoo kee dhuunfaa ta'e hundumtuu durtiidhaan meeshaa kee irratti tuurti. Filannoo kana tokkichi gara gadii jiru waan hedduu jijjiira, kanaaf maal akka jechuuf fi maal akka hin jechinne sirriitti ibsuun barbaachisaadha.

"Meeshaa irratti durtiidhaan" jechuun maali

Hojiin daataa kee itti jiru iddooma ta'uu jechuudha. Galmeewwan guyyaa-guyyaa kee, ilaalchi kee, hiriira hirribaa fi socho'uu kee, hariiroo kee bifa isaa: kanneen bilbila kee irratti dubbifamuu fi qindaa'u, bakka biraa itti erginamuu osoo hin taane. Durtiin naannoo. Wanti jireenya dhuunfaa keetiirra jiru tokkollee applikeeshinichi faayida qabaatuf meeshaa irraa ba'uu hin qabu.

Wanti tokko gargaarsa cimaa irraa fayyadamuun yoo danda'ame, sun filannoo ati yeroo sana godhutu, afaanicha maal akka of keessaa qabu ifatti ibseen, osoo durtii argattee jijjiiruu hin barbaachisne.

Maaliif karaan kun cimaa dha, akkasumas maaliif gatii qaba

Meeshaa irratti ijaaruu hojii caalu gaafata. Waan hunda sarvaara tokkotti erguun erga sana irratti xiinxaluun salphaa dha. Karaan naannoo-jalqabaa bilbilli tokko suuraa guutuu dhuunfaadhaan qabachuu danda'uuf ogummaa hojii dhugaa barbaachisuudha. Kanatu hojichi itti ta'e gaariidha jennee yaadna, sababiin immoo falli kun callaadhaan galmeessa ati yeroo kamiinuu uumtu keessaa isa ulfaataa wajjin daldalli geejessuuf si gaafata.

• Daataan kee kee dha, akkasumas akkasuma tuurti. Hin gurguramu, akkasumas si kaasuuf hin fayyadamu.
• Daldalli beeksisaa hin jiru. Kensora keessa wanti tokkollee xiyyeeffannaa kee qabachuun yookiin amaloota kee sassaabuun irratti hin hundoofne.
• Dhabuuf xiqqoo qaba. Daataan meeshaa kee irraa yeroo kamiinuu hin baane saaxilamuun hin danda'amu.

Yaada dhugummaa irratti: iccitiisummaan ijaarsa dha, maqaa faana hin deemne. Fakkeenya barbaachisaan seeraa fi qajeelfama iccitiisummaa fi seeraa fi qajeelfama daataa fayyaa fayyadamaa keessa jiru. Yoo wanni san fuula kana irraa hima tokkoin yeroo kamiyyuu morke, seeraa fi qajeelfamonni bulchu.

Kun maal miti

Meeshaa irratti durtiidhaan iccitiisummaa fi nageenyaa cimaa ta'an dha. Haala fayyaa yookiin fayyaa sammuu kamiinuu adda baasuun, argachuun, yookiin tilmaamuuf karoorfame miti. Kensora qaama tasgabbaa'aa, dhuunfaa ta'e kan qaaceffama mataa kee ilaaluuf fi tarkaanfii itti aanu kan hundeeffame fudhachuuf si gargaaru dha. Tajaajila fayyaa yookiin rakkoo hatattamaa miti.